Home > Archief

Archief - December 2008

Paté

Gepost op vrijdag 26 december 2008 door heleen - Tags: Thuis |

Culinair erfgoed redden is niet louter een zaak in een boerenorganisatie in Nicaragua. Gisteren kerst gevierd rond de familietafel van mijn enig levende bloedverwante grootouder, mijn oma. 93 jaar. Sinds mijn laatste bezoek is ze heel wat geheugen kwijt. Van echte herkenning is van haar kant geen sprake meer. Ik zie nog een oudje met een doorschijnende huid waar de botten zo kunnen doorsteken. Een kwiek mens geweest die voor een groot deel mijn culinair geheugen heeft vorm gegeven. Haar paté bijvoorbeeld. In een mobieler leven maakte ze wel een keer per jaar leverpaté. Klinkt in bio- en vegetarische tijden iets heel afschuwelijks, maar als kind snoepte ik er van. Toen ze minder kwiek werd, ging ze op vakantie bij mijn tante die een keukenrobot heeft en die (= de robot) het werk iets lichter maakte. Die tante heeft dus van dichtbij alle knepen van het patémaken van mijn oma geleerd. En gisteren had die tante het resultaat van het familierecept nog eens van onder het stof gehaald. Met de hele familie nog eens paté met sandwichen gegeten. Gesnoept. Een lang vergeten smaak uit mijn geheugen opgehaald.

Oorbellen

Gepost op vrijdag 19 december 2008 door heleen - Tags: Thuis | Vertrek |

Ik was twee doosjes kwijt: een zwarte met mijn oorbellen en een rode met meisjesspullen voor haar, hals, vingers en polsen. Het is sinds dinsdag dat ik als een gek heb lopen zoeken naar die doosjes. Ik wist wanneer ik ze laatst had gezien en ik wist waar ze normaal zouden moeten liggen. Maar in de waanzin van alledag kan er al eens iets op een verkeerde plaats terecht komen. Of het was Arquí, de hond die het al spelend uit mijn kamer ontvreemd had? Zo dacht ik tot vanmorgen.

Met don Romulo - mijn huisbaas - en een jongen hebben we de hele patio uitgekamd op zoek naar de doosjes (ervan uitgaande dat de hond ze ergens moest verstopt hebben). Al te snel vonden we de kleinoden tussen de afgevallen bladeren van de nancite-boom (soort zure kersjes). Leeg. Gesloten. En niet kapot geknabbeld door de hond.

De doosjes hebben de hele wereld rondgereisd. Ze zijn een collectie verhalen van de voorbije 13-14 jaar. Geschenken van dierbaren, vruchten van lange zoektochten op markten en in winkeltjes. En ik vind het jammer dat ze allemaal ineens weg zijn. Soms ben ik ook gehecht aan kleren die veel te goed zitten en die mij er zo ongelofelijk goed doen uitzien ;) Maar die dingen slijten beetje bij beetje tot ze op een vuilnisdag met liefde een weg naar de vuilniszak vinden. Einde.

Die juweeltjes blijven/bleven echter met mij meereizen. Tot deze week dus. ’t Is dat het zo moet zijn zeker. Ik kan aan een nieuwe collectie beginnen. Nieuwe verhalen verzamelen.

En ik ben een beetje meer mijn vertrouwen in de mensheid kwijt.

We zijn opnieuw een land zonder regering. En er zijn een miljoen minder varkens in Vlaanderen sinds 1999. Er zijn nog zekerheden in mijn land, mijn vlakke land. Morgen vlieg ik af. Zoals in vele melige liedjes I am coming home for Christmas. ‘t Is lang geleden dat ik nog eens met kerst in België was. Ben een beetje vergeten hoe dat allemaal is…

Zonnekoekjes

Gepost op woensdag 17 december 2008 door heleen - Tags: Eten en drinken | UNAG |

Enkele van mijn nieuwe vrienden werken in een project rond zonne-energie in Totogalpa: ze maken en installeren er zonnepanelen en ze promoten het gebruik van kookvuren die enkel draaien op zonne-energie. Ik wou het allemaal wel eens zien (pizza maken met zon?) en versierde een uitnodiging op hun jaarlijkse feria. Ze stelden er de producten ten toon en er was een kookwedstrijd. De persoon die het lekkerste gerecht met zon kon maken, werd beloond. Onvoorstelbaar: stoofpotjes, koekjes, taarten, rijstpap,… het werd allemaal gebakken met de zon. In feite is het ook helemaal niet zo ingewikkeld: een houten bak op poten met bovenaan een glasplaat. Tover er wat zwarte verf en spiegelachtige toestanden bij en je hebt een zonnevuur. Hun website toont meer foto’s: http://www.grupofenix.org

Vertrek Ch’orti’

Gepost op maandag 15 december 2008 door heleen - Tags: UNAG |

De vier Ch’ort’i-mannen zijn vandaag vertrokken. We zijn ze bij hun gastgezinnen gaan ophalen en alle vier waren ze razend enthousiast over de voorbije week. Het homemade kippenvoer, de dijkjes van gandúlbonen, de organisatiestructuur van de boeren om mekaar bij te staan (Campesino a Campesino!), wat te doen met de stenen in je veld,… Ik denk dat de uitwisseling een steentje aan het rollen heeft gebracht – wat tenslotte de bedoeling was.

Ze waren wel een beetje nerveus voor de reis. De terugreis moesten ze alleen maken, zonder enige assistentie. We hebben het tientallen keren gerepeteerd: aan de grens een bus naar Tegucigalpa, dan een taxi (’neen, een helikopter!’) naar een andere busmaatschappij, dan naar de grens met Guatemala, dan deze bus, dan zoveel betalen (niet meer!),… Aangezien ze niet (of toch heel moeilijk) kunnen lezen of schrijven, is dat natuurlijk spannend. Ik ben ze vanavond samen met Martín gaan droppen aan de grens met Honduras (op een half uurtje rijden van Ocotal). Daar zouden ze op een bus richting huis stappen. Alles ging goed toen de politie net voor het opstappen vervelende vragen kwam stellen. Ik zag de schrik hen om het hart slaan, maar ze redden zich sterk. Tot de politieman doodleuk om een fotokopie van hun identiteitskaart vroeg. Het was 19 uur en het leven aan de grens was stilgevallen. Hij wou moeilijk doen. Maar de Ch’orti’ haalden glimlachend een kopietje uit hun rugzak. De politieman lachte groen. Je leert dat, leven met een plan B…

Ch’orti’

Gepost op maandag 8 december 2008 door heleen - Tags: UNAG |

Vier Ch’orti’ uit Guatemala zijn vanmorgen op de UNAG gestrand om een week in ware ‘Campesino a Campesino’-traditie ervaringen uit te wisselen met boeren in het noorden van Nicaragua. Kleine mannen met witte hoeden. Eén met een snor die langs beide kanten van zijn mond naar beneden loopt. Hij legt die van tijd tot tijd met een natte vinger in de plooi. Alle vier met een volgepakte kleine rugzak en een hoop nieuwsgierigheid.

De Ch’orti’ zijn een Mayavolk in het oosten van Guatemala en ze maken allen deel uit van Central Campesina Ch´orti’, een boerenorganisatie die zich ‘Campesino a Campesino’ wil eigen maken. Ze zijn nog maar een vijftal jaren georganiseerd en kunnen de 27-jarige ervaring van UNAG best gebruiken.

Bij een bord rijst en bonen gaat het gesprek al snel over hun taal: het Ch’orti’. Blijkt dat van de vier mannen geen enkele het Ch’orti’ machtig is. Van die vier, is er maar één die een ouder had die de taal effectief sprak. Ze vinden het wel jammer dat hun taal verdwijnt. Maar wat wil je: alle onderwijs is in het Spaans. Ik leer wel dat tortilla (de maïspannekoek) in het Ch’orti’ pa’ is. Alles is toch nog niet voor altijd verloren.

Het doel van vandaag is de vier boeren te introduceren bij een Nica-boer en het ijs te breken. Ze zullen een week logeren en werken bij hun gastheer en leren al doende een boel over landbouw. Eerste stop is bij Valentín in El Aguacate. Bij het uitstappen uit de auto lopen ze recht naar de granadillarank en willen weten wat dat is, waarvoor het dient en of ze bij hun vertrek ‘zaad’ kunnen meekrijgen. De vrucht komt niet voor in Guatemala. Al gauw rolt het gesprek door over maïszaad. De vier vreemdelingen en Valentín zijn het eens over de waarde van hun semillas criollas (’endogene zaden’: dit zijn zaden die door boeren generaties lang verbeterd zijn geweest en die deel uitmaken van het culturele erfgoed van een streek, een volk en een land). Het is onvoorstelbaar wat voor vocabularium ze hanteren om hun eigenste maïs te beschrijven. En dan zitten nog maar slechts vijf mannen over zaad te palaveren. Stel je de diversiteit voor in een dorp / een land / een continent! Wanneer we de druppelirrigatie van de koffieplantjes op het erf bezoeken, gaat de zon onder achter de Hondurese bergen.

Machtig.

Salvaje (‘wild’) zeggen ze hier.

De laatste die we droppen is Lázaro. Net zoals zijn drie collega’s kan hij niet lezen of schrijven. Zijn oudste zoon is beginnen werken op de school, maar dat beviel hem niet. Die kan dus ook niet lezen of schrijven. Ja, er is dan een project langs gekomen dat hem een huis heeft gebouwd. Zoonlief is content: hij is 15 jaar oud en heeft een huis. Hij werkt nu ook met de machete, net zoals zijn vader. Mijn collega’s van de UNAG zijn gechoqueerd en praten op de man in dat ‘dat niet goed is’, dat hij zijn zoon moet motiveren om te leren lezen en schrijven. Ik voel plaatsvervangende schaamte. Hum, die man was zo trots aan het vertellen dat hij en zijn zoon ‘content’ zijn…

Haak

Gepost op donderdag 4 december 2008 door heleen - Tags: UNAG |

Vandaag hebben we een reeks uitwisselingen tussen groepen die met voedselverwerking bezig zijn, afgesloten. En we zijn in schoonheid geëindigd. Twaalf vrouwen van de Chorotega-gemeenschap (hm, ‘k weet niet goed hoe ik dit moet uitleggen: schrijf ik ‘indianen’ dan roept dat beelden op van woeste paarden en pijlen en bogen; ‘inheemsen’ voelt ook al zo vreemd aan; in het Spaans spreekt men van indígenas, houd ik het dan daarbij…?) gingen op bezoek bij de familie van Candelaria in Ococona. De rit alleen duurde twee uur. Ik stond hen bij samen met Ligia, een collega die zich op de UNAG uitsluitend met ‘gender’ bezig houdt.

De toon was van in het begin al goed gezet: we zouden bananensnoep, suikerkaramellen en ‘huevos chimbos’ (‘valse eieren’ in het Spaans) maken. Ligia stak van wal met de vraag wie er allemaal ‘bananen’ had op zijn erf. En het ging verder met het bolletjes rollen (‘Wie heeft er de meeste ervaring?’). De vrouwen gniffelden gulzig mee: ‘hoe groter, hoe beter’. En de dag was compleet toen we één voor één onze suikerbrij over een haak (zie foto) moesten gooien om de suiker hard en wit te maken. Die haak hé… Maar ja, de eerste keer is het moeilijk en het is normaal dat het niet lukt. Maar… mujeres… niet opgeven! Het is een kwestie van veel oefenen om beter te worden. Om die haak meester te kunnen en om expertas te worden in het bolletjes rollen…

Het is fantastisch om in Nicaragua te werken omwille van de taal die ik hier spreek en begrijp. Ik kan mij niet meer herinneren hoe ik dat met het Mooré in Burkina deed. Al die finesses en dubbele bodempjes gingen allemaal aan mij voorbij…

Wel en wee van mij.

Wonen en werk in Ocotal, in het noorden van Nicaragua.

Een poging om
te delen...